Szachowe motywy taktyczne - cz.9 (ostatnia): usunięcie obrońcy, przeciążenie oraz desperado - czyli pomyśl zanim automatycznie wykonasz bicie

Dziś już ostatnie szachowe motywy taktyczne: usunięcie (zlikwidowanie) obrońcy, przeciążenie oraz desperado (kamikadze).

Zobaczmy krótko jakie motywy taktyczne rozróżniamy. Ostatnio pokazałem listę, więc czas im się nieco bliżej przyjrzeć.

Poniżej na własne potrzeby opracowałem 20 najbardziej popularnych motywów taktycznych. Dziś omawiam dalsze. Oczywiście są one opisywane niemal we wszystkich książkach mówiących o taktyce (czy też kombinacjach), niemniej warto pokazać je po jednym "na spokojnie". Poza tym nie bez znaczenia jest także to, że nie wszyscy mają ochotę, czas i możliwości... czytywać szachowe książki!

Najczęściej spotykane motywy taktyczne w szachach:
18) usunięcie (zlikwidowanie) obrońcy
19) desperado (kamikadze)
20) przeciążenie

Zaczniemy omawianie motywów od likwidowania (usunięcia) obrońcy.

Na czym polega usunięcie obrońcy? Jak sama nazwa wskazuje: zadaniem tego motywu jest zlikwidowanie (pobicie) figury (niekiedy także piona), która broni ważnego punktu. Przykładowo jeśli skoczek broni pola na którym moglibyśmy postawić mata… wówczas jeśli go usuniemy (pobijemy), to ważne pole pozostanie bez obrony. Oto prosty przykład:

Zauważmy, że zarówno białe jak i czarne dość ostro chwyciły się za matowanie. Ruch jednak należy do białych. Mają one hetmana i wieżę na 7 linii, więc pozostaje jedynie pytanie na którym polu w pobliżu króla dać mata. Mamy do dyspozycji 3 pola: f7, g7 i h7. Pierwsze z nich broni goniec c4, nad bezpieczeństwem kolejnego czuwa hetman, zaś trzecie jest bronione przez konia z f8. Jeśli dobrze się przyjrzymy to zobaczymy, że możemy wymusić likwidację obrońcy, tak aby czarne nie mogły dobrać się do naszego króla. Najprościej (często także najefektywniej) jest to zrobić dając jednocześnie szacha. Przyglądamy się uważnie…iiii… mamy! Tak, wieża z pola f3 może zlikwidować obrońcę pola h7 z szachem. Tak więc: 1.Rxf8+ Bxf8 2.Qh7#. Zauważmy, że gdybyśmy zlikwidowali skoczka gońcem (bez szacha), wówczas hetman czarnych daje mata stając na polu d1.

Kolejnym motywem jest tak zwany „desperado” (kamikadze). Chodzi w nim o to, aby przed zwykłym pobiciem bierki, poświęcić (tę bierkę, która i tak miała zginąć) za coś jeszcze bardziej wartościowego. Przykładowo: oba skoczki napadają wzajemnie na niebronionego hetmana przeciwnika. Co wtedy? Oddać hetmana za jakąś bierkę (najlepiej z szachem), a następnie pobić tego, który był do wzięcia. Co w zamian zyskujemy? Otóż dzięki temu technicznemu zagraniu jesteśmy w stanie zyskać dodatkowy materiał. W innym wypadku doszłoby jedynie do zwykłej wymiany.

W ostatnim ruchu czarne napadły skoczkiem na hetmana. W tym momencie oba skoczki atakują hetmany, które nie są bronione. Ruch mają białe. Co zrobić. Jeśli pobiją swoim skoczkiem hetmana, wówczas czarne zrobią to samo i dojdzie jedynie do wymiany. A jak należy zagrać, aby coś zyskać? Otóż pójść na desperata! Jak? Pobić cokolwiek (im droższe tym lepiej), a jak jeszcze można to i z szachem! Rozwiązanie jest już oczywiste, prawda?
Oto one: 1.Qxg8+ Bxg8 2.Nxe2. Zobaczmy jaki bilans: białe zyskały wieżę i hetmana, a straciły jedynie hetmana. Przed tym taktycznym manewrem miały lekką figurę do tyłu, a teraz mają jakość do przodu i pozycję lekko wygraną. Pamiętajmy, że manewr desperado może wykonywać każda figura – jeśli zrozumiemy sens i mechanizm działania tego motywu, to wierzę, że w naszych partiach będziemy mieli okazję go wykorzystać przy nadarzającej się okazji.

Ostatnim omawianym motywem będzie przeciążenie. Jest to typowy motyw, w którym jedna z bierek (może być figura albo też pion) wykonuje zbyt dużo zadań. Przeciążenie polega na tym, iż dana bierka broni zbyt wielu obiektów jednocześnie. Rozbijając jednego obrońcę sprawiamy, że inna bierka pozostaje bezbronna. A teraz mały przykładzik.

Diagram zawiera dwa przykłady – pierwszy z nich po lewej stronie, zaś drugi po prawej. Najpierw przyjrzyjmy się pierwszemu przykładowi (wieże na polach a1 i c1, oraz skoczki na a7, c7 i goniec b8). Goniec jednocześnie broni dwóch skoczków. Natomiast oba skoczki są atakowane. Z uwagi na to, wystarczy pobić dowolną wieżą jednego skoczka i po odbiciu go przez gońca, pobić następnego. W wyniku tej wymiany tracimy wieżę, lecz zyskujemy 2 lekkie figury. Jeśli czarne nie pobiją wieży, wówczas zabieramy za darmo lekką figurę. Proste? To jeszcze jeden przykład – po prawej. Atakowane są goniec i skoczek. Jeśli pobijemy wieżą najpierw gońca, wówczas skoczek na f5 będzie niebroniony. Tak więc wieża bije najpierw gońca, a następnie (po pobiciu jej przez skoczka) druga więżą bije (już niebronionego) skoczka. Efekt? Taki sam jak poprzednio – za wieżę otrzymaliśmy dwie lekkie figury.


Przypominam, że lista wszystkich motywów wraz z proponowaną literaturą (zbiorami zadań) pomocną w ich przećwiczeniu znajduje się tutaj:

Lista motywów taktycznych oraz książki i zbiory zadań do nauki taktyki: od poziomu podstawowego do średniego (1000-1600):
http://beginnerchessimprovement.blogspot.com/2011/10/ksiazki-i-zbiory-zadan-do-nauki-taktyki.html

Na tym kończymy podstawowy wykład (kurs) dotyczący motywów taktycznych. Pragnę zaznaczyć, że wszystkie te motywy mogą wzajemnie się przeplatać. Im więcej motywów pojawia się jednocześnie, tym większa skala trudności - wówczas mówimy o pozycji nasyconej taktycznymi motywami albo bardziej trywialnie - o pozycji na skraju noża. Pamiętajmy, że zawsze obroną przed dowolnym z powyższych motywów będzie stworzenie ważniejszej (silniejszej) groźby. Przykładowo jeśli przeciwnik robi nam podwójny atak na niebronione figury, to odejście jedną z nich i stworzenie groźby mata (w 1 ruchu) powinno skutecznie skłonić go ku temu, aby (przynajmniej chwilowo) nie brał tej drugiej.

Mam nadzieję, że to krótkie wprowadzenie w świat taktyki może być dla was dobrą zachętą do tego, aby poszukać i zgłębić temat w dostępnej literaturze dotyczącej taktyki: na chwilę obecną jest dostępnych co najmniej kilkanaście książek omawiających problematykę taktyki (oraz kombinacji) jak też zbiory zadań w których są tysiące zadań dzięki którym możemy sprawdzić nasze "taktyczne oko".

Szachowe motywy taktyczne - cz.8: blokada oraz zamykanie i łapanie figur, czyli słów kilka o ograniczaniu wolności szachowych wojowników

Dziś następne szachowe motywy taktyczne: blokada oraz zamykanie i łapanie figur, czyli słów kilka o ograniczaniu wolności szachowych wojowników.

Zobaczmy krótko jakie motywy taktyczne rozróżniamy. Ostatnio pokazałem listę, więc czas im się nieco bliżej przyjrzeć.

Poniżej na własne potrzeby opracowałem 20 najbardziej popularnych motywów taktycznych. Dziś omawiam dalsze. Oczywiście są one opisywane niemal we wszystkich książkach mówiących o taktyce (czy też kombinacjach), niemniej warto pokazać je po jednym "na spokojnie". Poza tym nie bez znaczenia jest także to, że nie wszyscy mają ochotę, czas i możliwości... czytywać szachowe książki!

Najczęściej spotykane motywy taktyczne w szachach:
16) blokada (odcięcie pola)
17) zamykanie figury

Jednym z kolejnych motywów jest tak zwana blokada. Blokada następuje, kiedy jedna z bierek przeciwnika musi zablokować (w wyniku naszego wymuszenia) możliwość ruchów (ucieczki) dla innej: w tym motywie chodzi o osobę króla (inaczej będziemy nazywali to motywem zamykania lub łapania figury).

Warto podkreślić różnicę między przesłoną i blokadą. W przesłonie blokowane jest oddziaływanie jednej figury na drugą (np. przesłonięcie linii dla wieży lub hetmana), natomiast w blokadzie chodzi o odcięcie poprzednio dostępnej drogi ucieczki (króla).

Zobaczmy na diagram. Gdyby pole f6 było zablokowane (przez bierkę przeciwnika), wówczas wystarczyłoby zagrać hetmanem na pole h7 i mat gotowy. Jak więc sprawić, aby „zablokować dziurę” przez którą król mógłby uciec? Otóż wystarczy pchnąć piona na f6, po czym przeciwnik musi go pobić, jednocześnie zamykając drogę ucieczki królowi. A wówczas wcześniej wspomniany ruch hetmanem okazuje się być matem. Prawda, że proste?

Zobaczmy jeszcze jeden nieco trudniejszy przykład. Jeśli czarny hetman pójdzie na h8, to czarny król ucieka przez pole e7. Dlatego należy zamknąć „wyjście awaryjne” dla czarnego monarchy. Zobaczmy jak to działa. 1.e7+ Rxe7 (jeśli 1…Kg8, to 2.Qh8#) i mamy zamkniętą drogę – teraz następuje mat w 2 ruchach: 2.Qh8+ Rg8 3.Bg7#. Jak widzimy – wszystkie figury wokół króla skutecznie uniemożliwiają mu ucieczkę.

Jeszcze jeden motyw, który warto przedstawić to zamykanie figury. Zamykanie (łapanie) figury polega na zaatakowaniu jej wraz z odcięciem jej drogi ucieczki. Ten motyw jest on o tyle ciekawy, ponieważ często udaje się złapać figury, które ustawiły się na nieodpowiednich polach. Najczęsciej dotyczy on hetmana oraz gońca. W przypadku gońca bardzo często łapie się go (zamyka) poprzez atak pionami. Zobaczmy na przykładzie.

Powyżej widzimy, że czarne zaatakowały gońca i proszą go o to, aby nie wiązał skoczka. Jednak białe popełniają błąd i odchodzą po linii związania na pole a4. Czarne natychmiast to wykorzystują i łapią (zamykają) biednego gońca. Jak to się dzieje? 1.Ba4 b5 2.Bb3 c4 i goniec nie ma drogi ucieczki, więc za chwilę ginie. Oczywiście należało zagrać albo na wymianę (1.Bxd7+) albo też zejść z linii związania (1.Bd3 czy Be2).

I ostatni przykład. Motyw łapania (zamykania) figury może dotyczyć także innych figur – zaś zamykane (łapane) nie muszą być jedynie przez piony. W tej sytuacji czarne połakomiły się na pionka b2, po czym nastąpiło zamknięcie drogi ucieczki hetmanowi po linii „b” przez wieżę. Teraz czarne muszą rozstać się z hetmanem bijąc jedną z wież (wówczas tracą stosunkowo najmniej).

Szachowe motywy taktyczne - cz.7: rentgen i słabość ostatniej linii, czyli o tym jak prześwietlać figury oraz wykorzystywać ostatnią linię w ataku na króla

Zobaczmy krótko jakie motywy taktyczne rozróżniamy. Ostatnio pokazałem listę, więc czas im się nieco bliżej przyjrzeć.

Poniżej na własne potrzeby opracowałem 20 najbardziej popularnych motywów taktycznych. Dziś omawiam dalsze motywy. Oczywiście są one opisywane niemal we wszystkich książkach mówiących o taktyce (czy też kombinacjach), niemniej warto pokazać je po jednym "na spokojnie". Poza tym nie bez znaczenia jest także to, że nie wszyscy mają ochotę, czas i możliwości... czytywać szachowe książki!

Najczęściej spotykane motywy taktyczne w szachach:
13) rentgen
14) słabość 1 (8) linii

Kolejnymi motywami taktycznymi będą rentgen oraz słabość pierwszej lub ostatniej linii (w zależności od której strony patrzymy).

Czym jest motyw rentgena?

Otóż rentgen – to (pośrednie) działanie figur liniowych poprzez inne figury (rzadziej piony). Zobaczmy na przykładzie.

Na szacha wieżą na ostatniej linii czarne odpowiedziały zasłoną. Sądziły, że są całkowicie bezpieczne… aż nastąpiło – 1.He8+ na co jedyną odpowiedzią było pobicie Wxe8 i mat w następnym ruchu 2.Wxe8#. Zobaczmy, że pole e8 było atakowane 2x (przez hetmana z b5 bezpośrednio oraz wieżę z b8 „rentgenem”), natomiast było bronione tylko 1x (przez wieżę).

Jeśli ktoś uważa, że motyw rentgena jest banalny, to być może ten oto przykład nieco sprowadzi na ziemię ;). Czarne mają „drobną” przewagę, więc jeśli białe nie zakończą tego pojedynku w kilku ruchach, wówczas czarne nie będą miały litości. Wystarczy powiedzieć, że grozi Hg1#, a1H, Hxb4, Hc1+ czy też Wxc8 lub Wxa8. Co zatem należy zrobić białymi? Ano wykorzystać motyw rentgena – tutaj trzeba dać mata: jest ku temu tylko jeden prawidłowy ruch – każdy inny nie prowadzi do celu. Jak więc białe rozprawiają się z ogromnym wojskiem przeciwnika? (podpowiem, że wszystkie ruchy są forsowne i kończy się to matem).

Mamy jeszcze do omówienia słabość ostatniej linii. Na czym ona polega? Słabość ostatniej linii to sytuacja w której na szachownicy są ciężkie figury (wieże i hetmany) jak też król nie ma możliwości ucieczki na inną (poziomą) linię. W takim przypadku warto poszukiwać możliwości wykorzystania tego motywu.

W tym oto przykładzie czarne przeszły w ostatnim ruchu z a6 na h6. Niczego nie podejrzewały, gdyż przewaga piona i dobrze zabezpieczona ostatnia linia każą spać spokojnie. Tymczasem nocny spokój zmącił biały hetman! W jaki sposób? Otóż pobił on wieżę w rogu (1.Hxa8), po czym czarne mogą się poddać. Nie pomaga odbicie hetmana, gdyż po 1…Wxa8 2.Wc8+ Wxc8 następuje 3.Wxc8#. Natomiast po wtrąconym szachu 1…Hd2+ hetman zasłania się od szacha (2.Hg2) i białe zwyczajnie zostają z wieżą więcej. Niby bardzo proste, jednak pamiętajmy, iż w ferworze walki wielu zawodników zupełnie o tym zapomina!

I jeszcze jeden przykład.

Przed nami klasyka na temat słabości ostatniej linii. Partia Adams – Torre. Doszło do tej pozycji po: 1 e4 e5 2 Nf3 d6 3 d4 exd4 4 Qxd4 Nc6 5 Bb5 Bd7 6 Bxc6 Bxc6 7 Nc3 Nf6 8 O-O Be7 9 Nd5 Bxd5 10 exd5 O-O 11 Bg5 c6 12 c4 cxd5 13 cxd5 Re8 14 Rfe1 a5 15 Re2 Rc8 16 Rae1 Qd7 17 Bxf6 Bxf6.

Teraz następuje niesamowitej klasy (jakości) odciąganie hetmana od obrony ostatniej linii (diagramy od lewej do prawej).[ostatni diagram: po 22 Re4 następuje 22...Qb5 23 Qxb7… i w tym miejscu czarne poddają się; koniec gry].

Pozostałe ruchy tej niesamowitej partii: 18 Qg4 Qb5 19 Qc4 Qd7 20 Qc7 Qb5 21 a4 Qxa4 22 Re4 Qb5 23 Qxb7… i koniec. Zalecam dokładne przestudiowanie tej miniaturki, gdyż jest ona bardzo bogata w motywy taktyczne, pomimo pozornego wygląda prostej partyjki.

Szachowe motywy taktyczne - cz.6: przesłona, związanie i szpila – czyli tematy zagradzania, ograniczania oraz przebijania… prosto wyjaśnione

Poniżej na własne potrzeby opracowałem 20 najbardziej popularnych motywów taktycznych. Dziś omawiam kolejne. Oczywiście są one opisywane niemal we wszystkich książkach mówiących o taktyce (czy też kombinacjach), niemniej warto pokazać je po jednym "na spokojnie". Poza tym nie bez znaczenia jest także to, że nie wszyscy mają ochotę, czas i możliwości... czytywać szachowe książki!

Najczęściej spotykane motywy taktyczne w szachach:
10) przesłona (zwana także zasłoną)
11) związanie
12) szpila

Dziś krótko powiemy sobie o 3 dalszych motywach: przesłonie, związaniu i szpili.

Przesłona to sytuacja w której po wykonanym ruchu, jedna z naszych bierek (figura lub pion) przesłania zasięg działania innej bierki (dowolnej poza skoczkiem). A w jakim celu? Najczęściej po to, aby osiągnąć jakąś korzyść (często jest to mat lub zwykłe wygranie materiału).

Lewa kolumna (cały czas od góry do dołu)
Zobaczymy na pierwszy diagram: hetman dałyby mata na polu g7, ale czarny dowódca kontroluje siódmą linię. Tak więc należy sprawić, aby dostęp do kluczowego pola został odcięty (zablokowany). W tym celu stosujemy przesłonę: zagramy 1.Wd7 po czym następuje Sxd7 i 2.Hg7#. Jeśli natomiast czarne zagrają 1…Hxd7, to po 2.Gxd7 w kolejnym ruchu i tak nie unikną mata.
 

Kolejne motywy są swoimi przeciwieństwami. Przypatrzmy się im uważnie, bowiem ich zrozumienie jest bardzo istotne (z uwagi na to, że często występują w prawie każdej partii). Wyróżniamy dwa rodzaje związania: całkowite (pełne, absolutne,) i częściowe (pośrednie). Przy związaniu całkowitym (na linii z królem) figura (albo pion) związana nie może wykonać żadnego prawidłowego ruchu. Natomiast w przypadku częściowego może poruszać się jedynie po linii związania. Z tego wynika, że skoczek zawsze jest związany całkowicie (w przypadku związania na linii z królem).

Związanie (tego typu) polega na tym, iż słabsza figura (u nas wieża) atakuje (ogranicza) figurę nieco silniejszą/cenniejszą (hetmana), za którą stoi król (czyli najcenniejsza figura).

W kolejnym przykładzie widzimy sytuację w której czarne pospieszyły się i dały szacha hetmanem na polu f6. Była to nierozsądna decyzja, gdyż po ruchu (zasłona) wieżą na f2… okazuje się, że hetman został związany na pionowej linii i będzie wymieniony za wieżę. W wyniku tego błędu partia kończy się remisem.

Są także związania, których ostatnią (na linii związnia) figurą nie jest król, niemniej nie będą one omawiane z uwagi na małą praktyczną wartość. Dodam tylko, że w takim przypadku figura związana zawsze ma możliwość odejścia (więc jest to zawsze związanie częściowe), niemniej trzeba wziąć pod uwagę korzyści lub straty z tego wynikłe.

Prawa kolumna (cały czas od góry do dołu)
Ostatnim omawianym motywem jest szpila.

Szpila to sytuacja odwrotna do związania: najpierw jest atakowana figura silniejsza, która po wymuszonym odejściu sprawia, że inna (ta za „jej plecami”) zostaje bez pobita (gdyż jest bez obrony). Przy tym nie ma znaczenia czy figurą schodzącą z pola ataku jest król czy inna cenna figura.

Przyjrzyjmy się sytuacji. W pozycji mamy po jednym hetmanie z obu stron i u każdej ze stron dodatkowa figura (u białych wieża, a u czarnych goniec). Czarne zaczynają i wymuszają ustawienie pozycji, w której zastosują motyw szpili. Pierwszy ruch to zaciągnięcie hetmana na niebronione pole – dzięki wykorzystaniu podwójnego uderzenia gońcem. Tak więc: 1…Gc3+, po których hetman pobijając figurę (2.Hxc3), wchodzi na pole pozbawione obrony (wcześniej broniła go wieża). Kolejny ruch to właśnie szpila: hetman czarnych przechodzi na główną przekątną (na pole g7) i atakuje („przekłuwa”) króla, który uciekając odsłania niebronionego dowódcę białych. Następuje więc: 2…Hg7+ 3.Kd5 Hxc3.

Jak więc widzimy dzięki tej prostej operacji taktycznej wymieniliśmy gońca za hetmana. Reszta realizacji przewagi to umiejętność wygrania hetmana na wieżę, która powinna zakończyć się sukcesem (o ile będziemy to robili planowo).

Podsumowując: zadaniem wszystkich opisanych tutaj motywów jest ograniczenie swobody działania figur (jak i wykorzystanie ich ustawienia w jednej linii), dzięki czemu będziemy mogli przeprowadzić korzystną dla nas operację taktyczną:

a) w przypadku przesłony - odcięcie kontroli linii lub danego pola, które jest dla nas istotne
b) w przypadku związania - częściowego lub pełnego paraliżu figur (albo rzadziej pionów) przeciwnika
c) w przypadku szpili - wykorzystania linii pionowych, poziomych lub ukośnych, po to, aby dzięki atakowi po nim można było "nabić" interesującą nas figurę (bardzo rzadko - piona) przeciwnika

Szachowe motywy taktyczne - cz.5: odkryty i podwójny szach, czyli o dwóch formach ataku na króla z wykorzystaniem baterii

Zobaczmy krótko jakie motywy taktyczne rozróżniamy. Ostatnio pokazałem listę, więc czas im się nieco bliżej przyjrzeć.

Poniżej na własne potrzeby opracowałem 20 najbardziej popularnych motywów taktycznych. Dziś omawiam następne. Oczywiście są one opisywane niemal we wszystkich książkach mówiących o taktyce (czy też kombinacjach), niemniej warto pokazać je po jednym "na spokojnie". Poza tym nie bez znaczenia jest także to, że nie wszyscy mają ochotę, czas i możliwości... czytywać szachowe książki!

Najczęściej spotykane motywy taktyczne w szachach:
8) odkryty szach (szach z odsłony)
9) podwójny szach

Tym razem krótko na temat odkrytego szacha – zwanego także szachem z odsłony. Na czym polega ten motyw? Otóż w pierwszym przypadku jedna z figur (bardzo rzadko – pion) odchodzi ze swojego miejsca, zaś druga daje szacha. W takim wypadku mamy do czynienia z sytucją odkrytego szacha. Natomiast jeśli figura odchodząca także daje szacha, wówczas mamy podwójnego szacha. Warto pamiętać, że można się przed nim ratować wyłącznie poprzez ucieczkę królem (wszak nie da się pobić na raz dwóch bierek lub zasłonić z dwóch stron).

Zobaczmy na czym polega siła odkrytego szacha. Białe w tej pozycji mają ustawioną baterię złożoną z wieży oraz gońca stojących na otwartej linii. Dodatkowo na linii „f” jest także król przeciwnika. W kilku ruchach wyjaśnia się jak silną bronią może być odkryty szach: 1.Bxb6+ Bxf1 2.Bxa7. Białe zostały z 2 lekkimi figurami i 3 pionami, zaś czarne jedynie z gońcem i pionem. Realizacja przewagi jest prosta – białe wygrywają.

Co się więc stało w naszym przykładzie. Goniec, który stał przed wieżą odszedł na pole na którym zaatakował hetmana – jednocześnie pobijając skoczka. Czarne pobiły wieżę dającą szacha, a białe następnie pobiły hetmana. W ten oto sposób można było wykorzystać siłę odkrytego szacha.

Jest jeszcze szach podwójny. Mamy z nim do czynienia wówczas, gdy bierka odchodząca także atakuje (szachuje) króla. W takim wypadku jedyna możliwość to ucieczka królem. Zobaczmy na przykładzie jak niebezpieczna może być ta broń w rękach zdolnego szachisty.

Czarne w ostatnim ruchu zagrały wieżą na linię d. Oczekiwały, że białe natychmiast złożą broń, gdy tymczasem nastąpiło… 1.Qxd8+ Kxd8 2.Bg5+ Ke8 3.Rd8#. Pierwszy ruch z pewnością jest dużym zaskoczeniem: jest to zaciągnięcie króla na linię na której będzie mógł zostać zaatakowany przez baterię wieży oraz gońca. Król nie ma wyboru – musi pobić hetmana, a następnie goniec odchodzi na pole g5, bijąc skoczka i dając szacha – a dodatkowo także wieża atakuje króla. Nie można zatem pobić dwóch bierek ani się zasłonić, więc król wędruje na dowolne z 2 pól na 8 linii (e8 lub c8), po czym wieża przechodzi na pole d8 i król czarnych jest pojmany! Niesamowita siła ukryta w podwójnym ataku na króla. Dodam, że jest to wyjątkowo rzadko stosowany motyw, tak więc warto mu się uważnie przyjrzeć.

Przy okazji poniższe zadanie (tzn. to we wcześniejszym wpisie - jako ustawiona i zatrzymana pozycja z partii) jest poświęcone tematowi (motywowi) podwójnego szacha: warto przekonać się na własnej skórze jak skuteczne to narzędzie w forsownej walce o szybkość i wymuszenie "spaceru króla".


Dla chętnych proponuje przejrzenie tej oto partii, w której udało się zawrzeć temat zarówno szacha odkrytego jak i (możliwego) szacha podwójnego. Mam nadzieję, że będzie to jeden z dowodów odnośnie tego, że to o czym piszę to nie kosmiczna abstrakcja ;).



Ostatnim ruchem w pozycji na diagramie (zatrzymana partia do odtworzenia) był ruch wieżą na pole e1 (15.Re1). Okazuje się, że teraz czarne mogą wykorzystać osłabiony punkt f2. Czy już wiesz jak?

Warto na spokojnie przeanalizować tę pozycję, aby wyciągnąć wnioski - kiedy opłaca się poświęcić figurę, aby dać odkrytego lub podwójnego szacha. W tym przykładzie (w tej partii) jest kilka możliwości kontynuowania dalszej gry - niemniej nie wszystkie będą odpowiednio solidne. Zapraszam zatem do zabawy i odgadnięcia ciągu dalszego... ;).

Szachowe motywy taktyczne - cz.4: motywy zwolnienia linii jak i pola: słów kilka o ataku odkrytym (ataku z odsłony)

Dziś powiemy sobie na temat motywów zwolnienia linii albo pola oraz o motywie odkrytego ataku.

Mam nadzieję, że będzie to dobre odświeżenie tego co każdego amatora obowiązuje w czasie każdej partii - rozpoznawania, zrozumienia jak też wykorzystywania motywów taktycznych.

Zobaczmy krótko jakie motywy taktyczne rozróżniamy. Ostatnio pokazałem listę, więc czas im się nieco bliżej przyjrzeć.

Poniżej na własne potrzeby opracowałem 20 najbardziej popularnych motywów taktycznych. Dziś omawiam dalsze. Oczywiście są one opisywane niemal we wszystkich książkach mówiących o taktyce (czy też kombinacjach), niemniej warto pokazać je po jednym "na spokojnie". Poza tym nie bez znaczenia jest także to, że nie wszyscy mają ochotę, czas i możliwości... czytywać szachowe książki!

Najczęściej spotykane motywy taktyczne w szachach:
6) zwolnienie (oswobodzenie) linii lub pola
7) odkryty atak (także nazywany atakiem z odsłony)

Zwolnienie pola polega na odejściu naszą figurą (niekiedy pionem), tak aby inna mogła wypełnić swoje zadanie (groźbę). Natomiast oswobodzenie linii dotyczy nie tyle jednego (konkretnego) pola, lecz całej linii. Zaraz wszystko się wyjaśni na przykładach.

Po lewej stronie widzimy przykład dotyczący zwolnienia (oswobodzenia) pola. Na czym polega cała sztuczka? Przyjrzyjmy się dobrze pozycji. JEŚLI pamiętamy schemat matowy – mat hetmanem i pionem, to natychmiast zobaczymy, że gdyby zamienić miejscami białego hetmana i wieżę, wówczas stałby mat. Co więc należy zrobić? Pozbyć się przeszkody! A w jaki sposób? W taki, aby nie zaburzyć schematu matowego. Jeśli poświęcimy wieżę na polu g8, wówczas czarny hetman obroni kluczowe pole g7. Dlatego należy wymusić oddanie wieży (najlepiej więc z szachem!) i pobić nią piona na h7. Bez względu czym odbiją czarne (królem czy skoczkiem), to i tak hetman da mata na g7 (będąc broniony przez piona). Tak więc już wiadomo jakie jest rozwiązanie: 1.Wxh7+ K/Sxh7 2.Hg7#

Ten przykład był dość prosty. A czego się mamy spodziewać po motywie „zwolnienia linii”? Tego samego, lecz odsłonięciu (zwolnieniu) podlega cała linia (wcześniej będąca zablokowana), a nie tylko konkretne pole.

Na diagramie po prawej widzimy (ukryty) motyw zwolnienia linii. Mamy specyficzną pozycję w której skoczek przechodząc na h7 dałby mata, gdyby nie fakt, że król będzie miał wtedy możliwość ucieczki na pole g8. A co by się stało, gdyby król nie mógł uciec na żadne pole na linii g? Wówczas byłby mat, prawda? Dlatego teraz wystarczy się przyjrzeć uważnie i poszukać rozwiązania tego problemu.

Zobaczmy: w myślach usuwamy skoczka. Król może uciec na pole g8. Dlaczego? Bowiem goniec przesłania kontrolę całej linii białej wieży. Dlatego trzeba jeszcze pomóc gońcowi, aby zwolnił pole na którym stoi, tak by wieża mogła mieć pełną kontrolę nad linią. Jak to zrobić? Oto rozwiązanie: 1.Hh8+ Gxh8 2.Sh7#

I na koniec jeszcze słów kilka o pewnej formie podwójnego ataku, którą nazywamy odkrytym atakiem (bywa nazywany też atakiem z odsłony). Dobrze kojarzycie: będzie w nim odsłona czy też odkrycie. Teraz do sedna.

Zobaczmy dwa proste przykłady ataku z odsłony. Pierwszy (po lewej) pokazuje nam także formę podwójnego ataku – za pomocą odkrytego ataku. Biały goniec ma zablokowaną drogę – inaczej mógłby pobić wieżę. A co by było gdyby mu ją odblokować? Okaże się wówczas, że (po ruchu piona na b7) zostanie zaatakowana nie tylko wieża, ale także czarny goniec! Słowem: ruchem piona odsłoniliśmy atak na wieżę, a przy okazji dodatkowo odsłaniająca bierka (czyli nasz pion) także zaatakował jednego z czarnych wojowników. Warto zastanowić się nad wszystkimi możliwościami czarnych po ruchu 1.b7! Podkreślę, że znów niby banalne zadanie, jednak może mieć w sobie coś więcej niż się wydaje na pierwszy rzut oka.

Na rysunku obok zobaczymy jeszcze jeden przykład podwójnego ataku – w formie odkrytego ataku. Tego typu atak zdarza się w partiach początkujących, którzy zbyt wcześnie wyprowadzają hetmana.

Przypatrzmy się uważnie pozycji – czarny hetman nie jest atakowany przez gońca, ponieważ na drodze pomiędzy nimi stoi biały pion. Gdybyśmy przesunęli go o jedno pole, wówczas hetman odejdzie na nieatakowane pole… i nic nie zyskamy. A jeśli pionem zaatakujemy jeszcze gońca? Wtedy będziemy mieli jednoczesny atak (z odsłony) na hetmana i gońca! Tak, to właśnie jest rozwiązanie naszej zagadki! Wykonujemy ruch pionem centralnym o dwa pola i wygrywamy gońca. Zapisujemy to w ten sposób: 1.d4 He7 2.dc5 Hxc5. I w wyniku tej operacji zyskaliśmy gońca (w zamian za naszego piona). Prawda, że ciekawa sztuczka? Gwarantuję wam, że wiele razy będziecie się na nią nadziewali, gdyż na niższym poziomie ataki z odsłony są bardzo często niezauważane.

Następnym razem przyjrzymy się kolejnym formom odkrytego ataku (czy jak kto woli ataku z odsłony). Niemniej będziemy w nim jeszcze mieli „dodatek” w postaci szacha. Tak więc od razu dodam, że pozycja w której mamy odkryty atak i dajemy jednocześnie szacha… nie podlega „technicznie” pod motyw „odkryty atak”, gdyż jest wówczas odkrytym szachem. I to nawet wówczas, gdy pion (a nie figura!) odchodząc (z szachem) powoduje wystąpienie podwójnego ataku zwanego (wg mnie nieprawidłowo, a co najmniej nieściśle) „odkrytym atakiem”.

Jeśli chcecie zobaczyć o czym mówię, to ustawcie na szachownicy pozycję:
Białe: Ga6, c4; Czarne: Kd6, We2. Po ruchu białych 1.c5+ powstaje moim zdaniem motyw odkrytego szacha (a nie odkrytego ataku, nawet pomimo tego, iż to właśnie odkryty szach jest jego {specyficzną} formą).


No dobra: tym razem już wystarczy. Teraz przeróbcie dobrze te przykłady, gdyż ich głębokie zrozumienie powinno wam ułatwić łatwiejsze ich stosowanie w partiach i przy rozwiązywaniu zadań. Nie muszę chyba dodawać, że biegłość w dziedzinie taktyki wymaga nie tyle poznania samych motywów, lecz ich zrozumienia popartego setkami godzin spędzonych na praktyce (tak, tak – na wielokrotnym ich rozwiązywaniu oraz analizowaniu aż "taktyczne zadymy" będą dla was pozycjami, które bez problemu będziecie mogli zrozumieć).

Szachowe motywy taktyczne - cz.3: wieczny szach i pat: czyli sposoby remisowego zakończenia partii

Zobaczmy krótko jakie motywy taktyczne rozróżniamy. Ostatnio pokazałem listę, więc czas im się nieco bliżej przyjrzeć.

Poniżej na własne potrzeby opracowałem 20 najbardziej popularnych motywów taktycznych. Dziś omawiam następne. Oczywiście są one opisywane niemal we wszystkich książkach mówiących o taktyce (czy też kombinacjach), niemniej warto pokazać je po jednym "na spokojnie". Poza tym nie bez znaczenia jest także to, że nie wszyscy mają ochotę, czas i możliwości... czytywać szachowe książki!

Najczęściej spotykane motywy taktyczne w szachach:
4) wieczny szach (uzyskanie remisu dzięki tej formie)
5) pat (uzyskanie remisu dzięki tej formie)

Tym razem krótko o sposobach remisowego zakończenia partii. Są nimi: pat, brak materiału matującego (np. K+G na K), powtarzanie pozycji (wystarczy 3-krotne jej pojawienie), wieczny szach (jedna z form powtarzania pozycji), zgoda obu grających i niezwykle rzadko stosowany sposób: 50 ruchów bez bicia bierki lub ruchu piona.

W partii szachowej możemy próbować wymusić (!) na przeciwniku przede wszystkim: pata lub powtarzanie pozycji (także w postaci wiecznego szacha). Poniżej przyjrzymy się tym dwóm sposobom na uzyskanie remisu.

Na lewym diagramie widzimy 4 pozycje w których białe wymuszają wiecznego szacha - czyli powtarzanie pozycji (po 3-krotnym pojawieniu się tej samej pozycji można reklamować remis). Uwaga: ostatnia pozycja (w dolnym prawym rogu - jest widziana od strony czarnych, czyli króle stoją na linii 8, itp.).

I tak: skoczek daje szacha na polu c7, a następnie wracając na a6, daje kolejnego szacha. Na kolejnej pozycji hetman przechodzi na ukos na ostatnią linię - na pole e8, i szachuje króla, który przechodzi na pole h7. Dalej hetman wraca na początkową pozycję - na pole h5 i sytuacja się powtarza. Na trzecim fragmencie szachownicy białopolowy goniec chodzi po polach c4 i d3, tym samym wymuszając taniec króla po polach a2 i b1. Natomiast na ostatniej części diagramu wieża chodzi po polach b8 i b7, zaś król tańczy po polach a8 i a7. Prawda, że proste?

Na prawym diagramie widzimy 4 przykłady pata. Przypominam, że pat to sytuacja w której strona będąca na ruchu nie może wykonać żadnego prawidłowego ruchu (wszystkimi bierkami, które posiada!) a jednocześnie ich król nie jest szachowany.

W pierwszym wypadku matowanie hetmanem poszło o krok za daleko i król stojąc w rogu nie ma żadnego prawidłowego ruchu. W kolejnym przykładzie dwa skoczki zamurowały króla, więc także nie może on nigdzie ruszyć. Kolejny przykład pokazuje, że król we współpracy z wieżą też muszą uważać, aby zostawić królowi chociaż jedno wolne pole, a na ostatnim fragmencie białe pobiły skoczkiem figurę i tym samym ani król czarnych ani żaden z jego podwładnych nie mogą wykonać prawidłowego ruchu... tak więc pat

Szachowe motywy taktyczne - cz.2: odciągnięcie i zaciągnięcie: na czym polegają oraz czym się różnią

Zobaczmy krótko jakie motywy taktyczne rozróżniamy. Ostatnio pokazałem listę, więc czas im się nieco bliżej przyjrzeć.

Poniżej na własne potrzeby opracowałem 20 najbardziej popularnych motywów taktycznych. Dziś omawiam kolejne. Oczywiście są one opisywane niemal we wszystkich książkach mówiących o taktyce (czy też kombinacjach), niemniej warto pokazać je po jednym "na spokojnie". Poza tym nie bez znaczenia jest także to, że nie wszyscy mają ochotę, czas i możliwości... czytywać szachowe książki!

Najczęściej spotykane motywy taktyczne w szachach:
2) odciągnięcie
3) zaciągnięcie

Odciągnięcie: to motyw polegający na wymuszeniu odejścia figurą (albo pionem), od obrony innej figury bądź też ważnego pola.

W poniższym przykładzie (lewa kolumna), widzimy że biały hetman broni pola f1 przed matem. Następuje 1...Bd4+ 2.Qxd4 Qf1#. Hetman nie broni pola f1, gdyż jego zadanie odciągnął goniec z pola d4. Z uwagi na to nastąpił mat na polu f1.

Z kolei zaciągnięcie polega na zmuszeniu figury przeciwnika (najczęściej za pomocą ofiary) do zajęcia pola, na którym stanie się obiektem ataku. Czyli jest to coś takiego jak przynęta, której nie można odrzucić. Dzięki temu motywowi wykorzystujemy złą pozycję figury po tym jak została "zaciągnięta".

Przykład (kolumna prawa) pokazuje sytuację, w której za pomocą ofiary wieży zostaje zaciągnięty król na niewygodne pole. Po tym natychmiast dostaje mata. 1.Rxb7+ Kxb7 2.Ha7#

Podsumowując: jeśli coś odciągasz to znaczy, że wymuszasz, aby dana figura (albo pion) przestała bronić ważnego pola (np. przed matem). Natomiast zaciągniecie stosujesz wówczas jak chcesz, aby "zaprosić" daną figurę na niewygodne pole - takie na którym może dostać mata (król) lub za chwilę zostać zbita (hetman bądź inne figury). Być może różnica między obydwoma motywami wydaje się nieco trudna, ale zapewniam, że po kilku powtórkach i analizach obu powyższych przykładów... wszystko powinno się znacznie bardziej wyjaśnić.

AKTUALIZACJA: rozróżnianie motywu odciągnięcia i zaciągnięcia będzie bardzo proste jeśli dodamy, że zaciągnięcie dotyczy wyłącznie króla, a odciągnięcie wszystkich innych bierek (figur).

Szachowe motywy taktyczne - cz.1: podwójne uderzenie i podwójny atak: na czym polegają oraz czym się różnią

Zobaczmy krótko jakie motywy taktyczne rozróżniamy. Ostatnio pokazałem listę, więc czas im się nieco bliżej przyjrzeć.

Poniżej na własne potrzeby opracowałem 20 najbardziej popularnych motywów taktycznych. Dziś omawiam pierwsze dwa z nich. Oczywiście są one opisywane niemal we wszystkich książkach mówiących o taktyce (czy też kombinacjach), niemniej warto pokazać je po jednym "na spokojnie". Poza tym nie bez znaczenia jest także to, że nie wszyscy mają ochotę, czas i możliwości... czytywać szachowe książki!

Najczęściej spotykane motywy taktyczne w szachach:
1) podwójne uderzenie lub podwójny atak (w tym widełki pionem lub skoczkiem)

Krótko jeszcze zaznaczę, że podwójny atak (uderzenie) może wykonywać dowolna bierka – także król. W przypadku skoczka i piona – podwójny atak nazywany jest bardzo często „widłami lub widełkami”. Podkreślę, że muszą być zaatakowane co najmniej 2 obiekty (najczęściej są to figury, ale może też być figura i pion lub bardzo rzadko - dwa piony).

Powyżej widzimy diagramy, które przedstawiają:

a) podwójny atak – goniec przechodzi na pole c3 i zagraża pobiciem jednej z dwóch wież; w tej sytuacji nie można na raz obu obronić (pionowo lewa kolumna)

b) podwójne uderzenie – hetman przechodzi na pole g4 i zagraża pobiciem wieży, a dodatkowo pojawia się silniejsza groźba – mat na polu g7 i groźba mata na c8 (poprzez pobicie wieży). W tej sytuacji nie można obronić wieży poprzez odejście, gdyż wchodzi kolejny mat (na g7). Tak więc tutaj hetman stworzył groźbę Qxg7# i Qxc8# (pionowo prawa kolumna).

Czym się różni podwójny atak od podwójnego uderzenia? Tak naprawdę moim zdaniem różnica jest bardzo mało istotna. Przy podwójnym ataku – grozi pobicie dwóch (lub więcej) figur (rzadziej pionków albo figury i pionka). Natomiast podwójne uderzenie składa się z co najmniej jednej groźby (czyli nie pobicia) oraz groźby pobicia bierki (najczęściej figury).

Osobiście nie podoba mi się to rozróżnienie, bo nie widzę głębszego sensu w tym, aby bawić się w odróżnianie ataku od uderzenia: zwłaszcza, że praktycznych korzyści nie dostrzegam. Tak więc bez względu na to czy będzie to uderzenie czy atak, to będę tego typu sytuacje opisywał jako „podwójny atak” albo uderzenie (zaatakowanie) na konkretne punkty (czyli też forma ataku).

Lista motywów taktycznych oraz książki i zbiory zadań do nauki taktyki: od poziomu podstawowego do średniego (1000-1600)

Ostatnim razem pisałem na temat wprowadzenia w kolejne etapy nauczania po tym jak gracz opanował wszystkie podstawowe zasady.

Co dalej robić? Wykładać końcówki, debiuty, grę środkową czy też zająć się zagadnieniami strategii? Otóż moim zdaniem nieco inna kolejność. Mianowicie następnie należy stopniowo pokazywać (wprowadzić) w świat taktyki. Tym światem są tak zwane motywy taktyczne. Są one bardzo dobrze znane i przykładową listę (wraz z prostymi przykładami) można zobaczyć chociażby tutaj: http://pl.chesstempo.com/tactical-motifs.html

Od razu dodam, że spis wszystkich zamieszczonych motywów przedstawia przykłady wszystkich motywów taktycznych używanych na stronie Chess Tempo. Moim zdaniem nie jest to najlepszy spis, ale powinien w zupełności wystarczyć, aby się zorientować o czym mowa.

Poniżej na własne potrzeby opracowałem 20 najbardziej popularnych motywów taktycznych. Niebawem postaram się zebrać je i opracować – jeśli będzie okazja to spróbuję na blogu stopniowo pokazywać je po 1-2 przykłady. Oto moja lista:

Najczęściej spotykane motywy taktyczne w szachach:
1) podwójne uderzenie lub podwójny atak (w tym widełki pionem lub skoczkiem)
2) odciągnięcie
3) zaciągnięcie
4) wieczny szach (uzyskanie remisu dzięki tej formie)
5) pat (uzyskanie remisu dzięki tej formie)
6) zwolnienie (oswobodzenie) linii lub pola
7) odkryty atak (także nazywany atakiem z odsłony)
8) odkryty szach (szach z odsłony)
9) podwójny szach
10) przesłona (zwana także zasłoną)
11) związanie
12) szpila
13) rentgen
14) słabość 1 (8) linii
15) wtrącony ruch
16) blokada (odcięcie pola)
17) zamykanie figury
18) usunięcie (pobicie) obrońcy
19) desperado (kamikadze)
20) przeciążenie

Od razu podkreślę, że lista ta nie musi być kompletna – jest to jedynie wskazówka ku temu, aby w procesie nauczania nie przeoczyć najbardziej istotnych elementów taktyki. Mam jednak nieodparte wrażenie, że obejmuje ona 95-100% wszystkich proponowanych przypadków opisywanych w literaturze szachowej.

Na koniec warto podkreślić, że motywy te omawiamy początkowo osobno, lecz stopniowo staramy się je łączyć ze sobą. W praktyce bowiem na wyższym poziomie spotykamy się z wieloma motywami jednocześnie, a nie z poszczególnymi występującymi w izolacji.

Warto także podawać na początek przykłady nie dłuższe niż 2-3 ruchowe. Celem bowiem nie jest zamęczenie ucznia, lecz pokazanie możliwości jakie oferują motywy taktyczne. Dopiero jeśli nasz podopieczny będzie bardzo płynnie orientował się w nich, wówczas należy podawać coraz bardziej skomplikowane przykłady. Moim zdaniem – na początek najlepsze jest pokazanie i dokładne przeanalizowanie i omówienie 2-3 przykładów na dany temat… aniżeli zrobienie 10-20 po łebkach. Oczywiście poza omówieniem teoretycznym warto także dawać przykłady do rozwiązywania (można – a nawet należy – [za]dawać także pracę domową).

A jaką literaturę (książki i zbiory zadań) można wykorzystywać przy nauczaniu taktyki? Obecnie jest tego naprawdę dość sporo, jednak w rodzimym języku trudno znaleźć coś konkretnego.

Polecić należy jednak co najmniej 2 pozycje (obie w języku polskim):
1) Teoria kombinacji szachowych według dr Tarrascha – opracował Bogdan Zerek (127 str)
2) Tajemnice taktyki szachowej – Martin Weteschnik (231 str)

Pierwsza z nich jest krótkim przewodnikiem po motywach z kilkoma przykładami, natomiast druga bardziej rozbudowanym podręcznikiem do nauki taktyki (teoria wraz z ćwiczeniami).


Poniżej znajdziemy listę książek (zbiorów zadań) dotyczącą taktyki
http://www.caissa.pl/sklep/?p=productsList&iCategory=13&sName=Taktyka%28Kombinacje%29

Wśród nich warto wymienić zbiory zadań, które będą BARDZO pomocne dla uczniów, którzy chcą szybko opanować najważniejsze uderzenia taktyczne – dla osób od poziomu 1000 do 1600.

Klasyka (czyli to co przerabiają uczniowie w byłym ZSRR od kilkunastu lat). Są to dwa zbiory zadań, które dają możliwość przejścia od zadań typu mat w 1, do zadań na wygrywanie materiału (wygraj hetmana, wieżę, gońca, skoczka), aż po pozycje typu „co byś zagrał?”.

1) Iwaszczenko S. „The Manual of Chess Combinations” tom Ia: 719 kombinacji dla dzieci i początkujących, posegregowanych według stopnia trudnosci.

2) Iwaszczenko S. „The Manual of Chess Combinations” tom Ib: 719 kombinacji dla dzieci i początkujących, posegregowanych według stopnia trudnosci (kontynuacja części 1)

Z kolei jedne z najlepszych zbiorów zadań jakie ostatnio się ukazały (mam na myśli jakość w stosunku do ceny). Oba z nich posiadam i wysoko sobie cenię (zwłaszcza w pracy z dziećmi, które nie mają jeszcze dobrze opanowanych podstaw taktycznych).

3) Dobryniecki P. „Podwójne uderzenie”; Książka zawiera 240 zadań i 12 zadań do samodzielnego rozwiązania. Ponadto także 42 mini-testy (wraz z podanymi bezpośrednio rozwiązaniami) na podstawie wykorzystania podwójnego uderzenia w partiach turniejowych (w większości kończących się w 25-30 ruchach).

4) Dobryniecki P. „Związanie”; Książka zawiera 300 zadań i 52 mini-testy (wraz z podanymi bezpośrednio rozwiązaniami) na podstawie wykorzystania związania w partiach turniejowych (w większości kończących się w 25-30 ruchach).


Natomiast w przypadku, gdy chcemy ocenić wiedzę adepta sztuki szachowej poprzez testy (sprawdzające nabytą wiedzę), wówczas jedne z lepszych pozycji (do poziomu 3 kategorii) to według mnie:

5) W. Konotop, S. Konotop „Testy po taktyce dla szachistów IV kategorii”

6) W. Konotop, S. Konotop „Testy po taktyce dla szachistów III kategorii”

Każda z książek zawiera 50 testów każdy z których ma 12 pozycji do rozwiązania

Jeśli zaś mamy ambitnych podopiecznych, którzy czują się WYJĄTKOWO mocno w taktyce (zbiór zadań dla graczy z siłą co najmniej poziom 3 kategorii!), to polecam poniższe zbiory zadań:

Seria „2000 zadań szachowych dla 1-2 kategorii” i następujące części:
Część 1: „Związanie. Podwójne uderzenie”;
Część 2: „Odciągnięcie. Zaciągnięcie”;
Część 3: „Różne kombinacje”
Część 4: „Końcówki szachowe”

Podsumowując: obecnie jest już znacznie łatwiej nauczać podstaw taktyki szachowej (zarówno motywów jak i dawać konkretne przykłady). Jest także literatura (w tym zbiory zadań) w języku angielskim, niemniej zwykle jest nieco trudniej dostępna, a przede wszystkim dużo droższa. Warto więc zwrócić uwagę na to, aby znaleźć odpowiednie materiały do nauczania na konkretnym poziomie danego zawodnika (pasjonata szachowego). Nie muszę chyba dodawać, że szybkie rozpoznawanie motywów taktycznych jest możliwe dopiero po (efektywnym) rozwiązaniu co najmniej kilkuset (a najlepiej kilku tysięcy) zadań. W przeciwnym wypadku konieczne będzie liczenie i poszukiwanie czegoś, co przeciętny zawodnik na poziomie 1900-2000 widzi "z zamkniętymi oczami". Nie ma sensu wyważać otwartych drzwi: zwłaszcza jeśli nie jest to konieczne

PS. Lista powstała po to, aby pomóc wszystkim zainteresowanym. Poprzednia cieszyła się bardzo dużym zainteresowaniem, więc postanowiłem stworzyć tę oto pomoc, aby łatwiej było zorientować się co do wyboru tego co może najbardziej odpowiadać naszym potrzebom.